Ndarja e kufijve dhe zonave të ndikimit në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore: strategjitë politike dhe ekonomike të fuqive të Boshtit

Abstrakti

Studimi trajton ndarjen e zonave të ndikimit në Kosovë gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore, duke ndjekur trajektoren historike të copëtimit territorial dhe duke shqyrtuar platformat politike, ideologjike dhe ekonomike të fuqive të Boshtit në këtë proces. Pushtimi i Jugosllavisë në prill të vitit 1941 solli ndarjen e territorit të saj ndërmjet Gjermanisë, Italisë dhe Bullgarisë, përfshirë edhe copëtimin e Kosovës në tri zona pushtimi. Ndonëse ky pushtim u realizua pas një koordinimi politik dhe strategjik ndërmjet fuqive agresore, përgatitjet për këtë ndarje kishin nisur më herët, si pjesë përbërëse e planeve ekspansioniste të fuqive fashiste. Italia synonte krijimin e një “Shqipërie të Madhe” nën ndikimin e saj politik dhe administrativ, ndërsa Gjermania kishte interesa të theksuara strategjike dhe ekonomike, veçanërisht mbi zonën industriale të Trepçës dhe pasuritë e saj nëntokësore. Një pjesë e territorit shqiptar u vu nën administratën bullgare, në përputhje me interesat politike dhe strategjike të kësaj fuqie në Ballkan. Punimi mbështetet në burime arkivore si dhe në literaturën historike bashkëkohore vendore dhe ndërkombëtare, me qëllim të ofrimit të një interpretimi të saktë dhe kontekstual të zhvillimeve. Gjithashtu, paraqiten të dhëna mbi diskutimet diplomatike të zhvilluara në takimin e Vjenës (18-23 prill 1941), ku fuqitë e Boshtit finalizuan marrëveshjen për ndarjen e Jugosllavisë, duke përfshirë edhe Kosovën. Vëmendje e veçantë i kushtohet planeve strategjike dhe etnike të hartuara nga diplomacia italiane, ndikimit ekonomik të Gjermanisë në rajon, si dhe aspiratave politike dhe territoriale të Bullgarisë në hapësirën shqiptare. Studimi është i strukturuar mbi katër shtylla kryesore: pushtimi dhe ndarja e Jugosllavisë, me theks në dimensionet politike, ekonomike dhe ushtarake të fuqive të Boshtit; zonat e pushtimit Haxhi ADEMI & Bleart THAÇI 268 dhe përcaktimi i vijës së demarkacionit në Kosovë; kapitullimi i Italisë dhe i Bullgarisë dhe pasojat e tij në rikonfigurimin administrativ dhe territorial; si dhe rikonfigurimi i vijave kufitare nën administrimin gjerman. Nga pikëpamja metodologjike, studimi mbështetet në një qasje ndërdisiplinore dhe kritike, e cila kombinon analizën e burimeve arkivore primare me literaturën historiografike bashkëkohore për të identifikuar ndërveprimet midis faktorëve politikë, ekonomikë dhe strategjikë. Analiza kontekstuale e dokumenteve diplomatike, ushtarake dhe administrative mundëson të shmangë interpretimet teleologjike dhe narrativa ideologjike, duke reflektuar standardet bashkëkohore të kërkimit shkencor në histori. Ky studim kontribuon në ndriçimin e procesit kompleks të ndarjes së zonave të ndikimi në Kosovë duke e vendosur këtë proces në kontekstin më të gjerë të dinamikave ballkanike dhe evropiane të Luftës së Dytë Botërore.