Zahir Pajaziti – prologu qendror i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës - Zhitia, Skënder (Instituti i Historisë "Ali Hadri" Kosovë, 2025)
Në kuadër të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), organizatë politiko-ushtarake (1994–1999), Zahir Pajaziti zë një vend të veçantë. Ai është sinonim dhe personifikim i pikëpamjeve dhe aspiratave shekullore të shqiptarëve, është organizator i ushtrimeve ushtarake brenda dhe jashtë vendit, anëtar dhe njëri ndër themeluesit e Shtabit Operativ të UÇK-së brenda vendit, operatori kryesor, njëherazi bashkësendërtuesi i strategjisë origjinale, e cila ishte e pakapshme për armikun, strategji triumfuese e drejtuar nga vullneti dhe morali i fortë në konspiracion dhe aksione. Zahir Pajaziti është figura qendrore dhe identifikuese e UÇK-së dhe mbarë luftës së saj, deri në rënien e tij. Por, njëkohësisht, ka qenë figura më militante e kohës, sepse të gjitha aksionet deri në rënien e tij lidheshin për emrin e tij. Rënia e Zahir Pajazitit ishte humbje e madhe për Shtabin, për Zonën e Llapit, por edhe për gjithë UÇK-në. Megjithatë, rënia nuk u kthye, siç mendonin kundërshtarët, në vrasje të UÇK-së. Ajo u kthye në një obligim dhe thirrje për të gjithë për liridashësi, për të gjithë bashkëluftëtarët, që të ngjeshin radhët e tyre, ishte kushtrimi i luftës për liri, ishte zgjimi i ndërgjegjes kombëtare se si duhet dhënë gjithçka për rimëkëmbje kombëtare, ishte shembull i rënies në altarin e lirisë. Mbështetja kryesore e kumtesës janë burimet dokumentare të proveniencës ushtarake (UÇK), dhe strukturave të tjera organizative në kushtet e luftës, shtypi i kohës, dokumentar televiziv, bashkëbisedimet me drejtues të UÇK-së, si dhe literatura historiografike e botuara kryesisht brenda dhe jashtë vendit. Në këtë kumtesë synohet të paraqitet roli dhe kontributi i Zahir Pajazitit në kuadër të parahistorisë dhe historisë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës