Disa të dhëna historike për tri monumentet kulturo-historike në Vushtrri - aspekte krahasimore

Abstract

Vushtrria njihet si një ndër qytetet më të vjetra në Kosovë. Përkundër se ka kaluar nëpër periudha të ndryshme historike, ka arritur të mbijetojë nga antika e deri më sot. Shumica e studiuesve pajtohen se në vendin ku sot është Vushtrria, në kohën antike gjendej Viciana apo Vicianumi. Përveç që ka një histori të gjatë civilizimi e qytetërimi, Vushtrria ka trashëguar nga e kaluara disa monumente të trashëgimisë kulturohistorike, që më kryesoret janë tri: Kalaja e Vjetër, Ura e Vjetër e Gurit dhe Hamami (Banja Publike). Përmes këtyre objekteve të rëndësishme historike, Vushtrria e ruan lashtësinë dhe vjetërsinë. Për këto tri monumente, sikurse edhe për shumë sosh të tjera në nivel të Kosovës, ka mendime e teza të ndryshme për kohën dhe pronësinë e ndërtimit. Megjithatë, nga e gjithë materiali i konsultuar, duke përdorur edhe mënyrën krahasimore, besoj e vlerësoj se këto monumente janë që nga periudha romake, përkatësisht shekujt II - III, kur Iliria, pra edhe Dardania, kishte pasur zhvillim të madhe ekonomik të kohës. Mirëpo, është e kuptueshme, se kohë pas kohe, këto monumente të mbijetuara, janë dëmtuar, shkatërruar e pastaj prapë rinovuar e rindërtuar. Fal këtyre monumenteve, Vushtrria vlerësohet se është një nga qytetet që vizitohet shumë, qoftë nga vendet tjera të Kosovës dhe trojeve shqiptare, qoftë nga vende ndërkombëtare.