Profili italo-dalmatin i qytetit të Shkodrës në fillim të mesjetës së vonë (përgjatë shek. XIV)

Abstract

Në kapërcyell të shek. XIV Shkodra u zhvillua si komunë qytetare me një legjislacion, me institucione, ekonomi dhe jetë qytetare të organizuar. Shprehja më e lartë e organizimit komunal të qytetit të Shkodrës në fillim të Mesjetës së vonë ishin statutet, të cilat përmblidhnin aktet normative që rregullonin në tërësinë e tyre organizimin e funksionimin e jetës qytetare. Statutet e Shkodrës janë padiskutim një dëshmi historike prestigjioze, për faktin se, në një periudhë të caktuar kohore të Mesjetës së vonë, ishin dokumenti kryesor i pasqyrimit të jetës politike, institucionale, ekonomike, sociale e fetare në komunën qytetare të Shkodrës. Dispozitat e Statuteve të Shkodrës përcaktonin të drejtën shtetërore, organizimin institucional, të drejtën civile e penale, pozitën juridike të klerikëve, ndërtimin e shtëpive, pronësinë dhe qiranë e tyre, mbajtjen e mullinjve, furrave dhe tavernave, punën në ara, në vreshta e në pemëtari, kushtet e punës, rrogat, etj. Nga shqyrtimi analitik e tërësor i të dhënave të Statuteve të Shkodrës, për aq sa ato na lejojnë, në kumtesë tregohet se qyteti i Shkodrës përgjatë shekullit XIV , kishte një juridiksion territorial dhe zhvillim urbanistik të përcaktuar qartë, dhe se e kishte vijuar jetën e vet duke kaluar nga njëri shekull në tjetrin. Në fillim të Mesjetës së Vonë, ai paraqitej me një fizionomi institucionale dhe ekonomike të mirëorganizuar e solide, të cilat i jepnin qëndrueshmërinë dhe stabilitetin e nevojshëm për zhvillimin e jetës qytetare të shoqërisë mesjetare shkodrane. Kësaj strukture të konsoliduar organizative i bashkëngjitej edhe pesha specifike dhe ndikimi i madh që kishte besimi dhe institucionet kishtare, në administrimin e harmonizimin e jetës publike dhe shpirtërore të shoqërisë në qytetin e Shkodrës, një Ermal BAZE 166 karakteristikë kjo e përbashkët për të gjithë qytetërimin evropian në Mesjetë.