Rrethanat politike ndërkombëtare në prag të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit

Abstract

Revolucioni Amerikan i vitit 1776, që rezultoi me krijimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA), si dhe bashkimi kombëtar i Gjermanisë e Italisë, kanë ndikuar në polarizimin e ri dhe krijimin e aleancave të reja në Evropë. Këto rrethana të reja, ndikuan dhe përshpejtuan shpërthimin edhe të Krizës së Madhe Lindore, më 1875. Përpjekja kryesore e kancelarit gjerman, Bismarkut, kishte qenë që të parandalonte një afrim franko-rus. Mirëpo, megjithatë kjo ndodhi. Afrimi ruso-frank ndikoi që, në Krizat e Lindjes, që ndërlidhej me Perandorinë Osmane, Franca të mbështeste Rusinë. Gradualisht në Evropë u formuan aleanca të reja. Kështu, Franca u lidh me Rusinë, e që në fillim të shekullit XX iu bashkua edhe Anglia, ndërkaq Gjermania u lidh me Austro-Hungarinë, që nuk vonoi shumë, e iu bashkua edhe Italia. Me një fjalë, në Evropën e gjysmë së dytë shekullit XIX, u formuan dy aleanca apo blloqe: 1. Blloku Qendror apo Trepalësh (Gjermania, Austro-Hungaria dhe Italia) dhe 2. Blloku i Antantës (Rusia, Franca dhe Anglia). Në rrethana të tilla, duke pasur parasysh edhe propagandën e madhe pansllaviste, shpërtheu Kriza e Madhe Lindore, më 1875. Shkak i fillimit të kësaj krize, që ndërlidhet me shtetin osman, dhe territoret e pushtuara në Ballkan, ishte edhe rritja e nacionalizmit te popujt ballkanik, duke përfshirë edhe shqiptarët, si dhe kriza e rëndë nëpër të cilën po kalonte Perandoria Osmane. Në këtë situatë, shqiptarët u gjenden përpara një situate komplekse, ngase, në të vërtetë, Lëvizja Kombëtare e Mirëfilltë Shqiptare, u përballën me shumë vështirësi të brendshme dhe të jashtme. Prandaj, fatin e popullit shqiptar e morën në dorë personalitete të vijës kombëtar, si: Abdyl Frashëri, Ymer Prizreni, Sylejman Vokshi etj., me iniciativën e të cilëve u formua Lidhja Shqiptare e Prizrenit. Fal konsekuencës së pashoqe të atdhetarëve shqiptar të kohës dhe kundërshtimit të fuqishëm të disa Fuqive të Mëdha, nuk u arrit të zbatohen vendimet e Traktatit të Shën Stefanit (3 mars 1878), Izet MIFTARI 196 në bazë të të cilit trevat shqiptare do të copëtoheshin rëndë në mes të shteteve fqinje.