Zhvillimi i pozitës administrative territoriale të Luginës së Preshevës nga koha e Perandorisë Osmane (1878) e deri në ditët tona
Fjalët Kyçe:
Lugina e Preshevës, organizimi territorial dhe administrative, vilajet, banovin, statusi politikAbstrakti
Ky punim shtjellon çështjen e zhvillimit të pozitës administrativeterritoriale dhe politike të Luginës së Preshevës në një hark kohor mbi një shekull, përkatësisht nga periudha e Perandorisë Osmane deri në kohërat e tanishme. Nëpërmjet një analize historike dhe krahasuese, synohet të paraqitet mënyra se si kanë ndryshuar ndarjet administrative dhe statusi politik dhe institucional i këtij rajoni, në varësi të ndryshimeve politike, gjeopolitike dhe shtetformuese që kanë ndodhur në Ballkan. Fillimisht, studimi ndalet tek pozita e Luginës në kuadër të vilajeteve osmane dhe organizimit të saj në sanxhaqe dhe nahije. Më pas shqyrtohen ndryshimet pas Kongresit të Berlinit (1878), integrimi i pavullnetshëm në Mbretërinë Serbe, transformimet gjatë periudhës së Jugosllavisë mbretërore dhe asaj socialiste, si dhe statusi aktual i komunave të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës në kuadër të Republikës së Serbisë. Ky studim ofron një kontribut të rëndësishëm në kuptimin e lidhjes ndërmjet strukturave administrative, por edhe për të kuptuar mundësitë artikulimit më të qartë të kërkesave të popullsisë së kësaj anë për një status të posaçëm politik.Downloads
References
1. Mucize Ünlü, Vilajeti i Kosovës 1878-1912, Tiranë, 2023, f. 47.
2. Skender Rizaj, Historia e Përgjithshme, Prishtinë, 1985, f. 43.
3. Mucize Ünlü, Vilajeti i Kosovës..., f.49.
4. Po aty, f. 51.
5. Po aty, f. 53.
7. Ilir Zylfiu, Shqiptarësia e Luginës së Preshevës ndër shekuj, Shkup, 2019, f. 191.
8. Shukri Rahimi, Vilajeti i Kosovës, Prishtinë, f. 12,13; Noel Malcom, Kosova, një
9. Ant. Mil. Vujićić, Rećnik mesta u oslobodjenoj oblasti Stare Srbije po službenim
10. Ilir Zylfiu, Shqiptarësia e Luginës së Preshevës..., f. 194.
11. Limon Rushiti, Ndarja territoriale dhe rregullimi administrativ i Kosovës 1878-
12. Administrativno-Teritorijalne Promene u NR Srbiji od 1834-1954, Zavod za Statis-
13. Limon Rushiti, Ndarja territoriale dhe rregullimi administrativ i Kosovës 1878-
14. Administrativno-Teritorijalne Promene u NR Srbiji..., f. 47.
15. Po aty, f. 128.
16. Po aty, f. 131.
17. Jahi Staneci, Presheva në fotografi dhe Fjalë, Prishtinë , 2010, f. 37.
18. Administrativno-Teritorijalne Promene u NR Srbiji..., f. 49, 53.
20. Ramiz Abdyli, “Lëvizja Nacionalçlirimtare në Preshevë, 1941-45”, Kosova nr. 6,
21. Ali Hadri, Lëvizja Nacionalçlirimtare në Kosovë, 1941-45, Prishtinë, 1971, f. 139.
22. Ramiz Abdyli, “Lëvizja Nacionalçlirimtare në Preshevë, 1941-45”..., f. 223.
23. Skender Latifi, Rrëfime për kufijtë e Luginës së Preshevës (1843-1918), 2025, f.
24. Po aty, f. 34.
25. Fatmir Fehmiu, Degradimi i pozitës së Kosovës pas çlirimit të saj, Rilindja, Prisht-
26. Administraivn-Teritorijalne promene u NR Srbji..., f. 57.
27. Ana Lalaj, Kosova - rruga e gjatë e vetëvendosjes 1948-1981, Tiranë , 2000, f. 38.
28. Muhamet Shatri, “Copëtimi i trevave shqiptare në Jugosllavi. Aneksimi i Kosovës
29. Administraivno-Teritorijalne promene u NR Srbji..., f. 58, 59.
30. Skënder Latifi, Rrugëtimi nëpër Luginën e Preshevës, Preshevë, 2006, f. 85.
31. Po aty, f. 59.
